Λεύκτρο – Προάστιο

Λεύκτρο – Το Προάστιο και η Ιστορία της περιοχής

Το Προάστιο ή Πραστίο, όπως είναι γνωστό στην περιοχή, είναι χτισμένο πάνω σε ένα λόφο και σε τέτοιο σημείο ώστε κανένα από τα παλιά σπίτια του χωριού να μην φαίνεται από τη θάλασσα γιατί οι πρώτοι του κάτοικοι ήθελαν να προστατευτούν από τους πειρατές.

Προάστια ή Πραστία ονομαζόταν κατά τους βυζαντινούς χρόνους εκτάσεις γης, τις οποίες παραχωρούσαν οι αυτοκράτορες σε διάφορους άρχοντες ή τιτλούχους της αυλής τους. Το χωριό Προάστιο είχε παραχωρηθεί στους Μελισσηνούς μερικούς αιώνες πριν από την κατάλυση του Βυζαντίου. 

Οι Μελισσηνοί μετέφεραν στην περιοχή τις θεοκρατικές συνήθειες των βυζαντινών. Στο γεγονός αυτό οφείλεται η ύπαρξη των πολυάριθμων εκκλησιών και μοναστηριών, πολλά από τα οποία υπάρχουν μέχρι σήμερα στο χωριό.

Η Τουρκοκρατία

Στην περίοδο της Τουρκοκρατίας η συμμετοχή των κατοίκων στις προσπάθειες απελευθέρωσης της χώρας από τους Τούρκους είναι αδιαμφισβήτητη, για το λόγο αυτό το χωρίο κάηκε από τους Τούρκους 2 φορές τα έτη 1615 και 1670.

Εντύπωση προκαλεί το γεγονός ότι κατά την δεύτερη καταστροφή του χωριού οι Τούρκοι αποβιβάστηκαν σε απόσταση 40 χιλιομέτρων από το Προάστιο και ενώ πέρασαν από πάρα πολλές κατοικημένες περιοχές έφτασαν στο Προάστιο και έκαψαν μόνο αυτό.

Μετά την απελευθέρωση και τη συγκρότηση του ελεύθερου ελληνικού κράτους, το Προάστιο έγινε έδρα του ομώνυμου Δήμου, που συστάθηκε το 1836. Στο Δήμο Προαστίου υπάγονταν τα χωριά: Σαϊδώνα, Λάκκος και Πετροβούνι.

Η κατάσταση αυτή διατηρήθηκε μέχρι το 1840 οπότε και ενσωματώθηκε στο Δήμο Καρδαμύλης.  Κατά Το 1914 καταργήθηκαν οι Δήμοι και συστάθηκε η Κοινότητα Προαστίου, η οποία σήμερα αποτελεί Δημοτικό Διαμέρισμα του Δήμου Λεύκτρου. 

Το σημερινό χωριό είναι χτισμένο στις δυτικές πλαγιές του Ταϋγέτου σε υψόμετρο 250μ περίπου και σε απόσταση ενός χιλιομέτρου από το Καλαμίτσι, την παραλία που είναι ακριβώς κάτω από το χωριό και παλιότερα λειτουργούσε ως το επίνειο του χωριού.

Καλαμίτσι

Το Καλαμίτσι είναι η μια από τις τρεις παραλίες που βρίσκονται στις παρυφές του λόφου που είναι χτισμένο το χωρίο. Οι άλλες παραλίες είναι τα Δελφίνια και ο Φονέας, που πήρε το όνομά του επειδή στις αρχές του αιώνα στο λαγκάδι που ξεκινάει από το Προάστιο και καταλήγει σ΄ αυτή την παραλία πνίγηκε ένα νέο παιδί. 

Στις βορειοανατολικές πλαγιές υπάρχει επιφανειακό στρώμα από ένα συμπαγές ιζηματογενές πέτρωμα, που στην περιοχή είναι γνωστό με το όνομα “πορί”, το οποίο οι κάτοικοι έκοβαν σε κομμάτια και έχτιζαν μ´ αυτά τα σπίτια τους, τις εκκλησίες του χωρίου αλλά και τα πουλούσαν σε άλλες περιοχές.

“Ποριά” από το Προάστιο συναντάμε σε ολόκληρη τη Μεσσηνία, στα Εφτάνησα και σε πολλές άλλες περιοχές της Ελλάδας. Η κοπή των “ποριών” σταμάτησε για ορισμένες δεκαετίες γιατί ολόκληρη η διαδικασία γινόταν με τα χέρια και το γεγονός αυτό την καθιστούσε πολύ δύσκολη και πολύ χρονοβόρα.

Έτσι κάποια σπίτια του χωρίου είναι χτισμένα με τούβλα και τσιμέντο. Το 1983 άρχισε να λειτουργεί στο χωριό μια επιχείρηση που κόβει αυτή την πέτρα με μηχανικά μέσα πλέον και τα περισσότερα κτίσματα που φτιάχνονται τα τελευταία χρόνια γίνονται με παραδοσιακό τρόπο. 

Όπως είδαμε και στην ιστορική αναδρομή, στο Προάστιο υπάρχουν πάρα πολλές παλιές εκκλησίες.

Οι πιο σημαντικές από αυτές είναι: 

Τα Εισόδια της Θεοτόκου

Είναι η ενοριακή εκκλησία του χωριού που χτίστηκε την πρώτη δεκαετία του εικοστού αιώνα πάνω στην παλαιότερη εκκλησία από την οποία διατηρήθηκε μόνο το πέτρινο καμπαναριό ύψους 40 μέτρων.

Το καμπαναριό των Εισοδίων όπως και αυτό του Αγίου Νικολάου που ακολουθεί είναι πάρα πολύ παλιά και σήμερα οι κάτοικοι του χωριού αλλά και οι επισκέπτες αναρωτιούνται πως κατάφεραν οι πρόγονοι τους με τα πενιχρά τεχνικά μέσα που διέθεταν να φτιάξουν τέτοια αριστουργήματα. 

Ο Άγιος Νικόλαος

Είναι χτισμένη στο κέντρο του χωρίου και πάνω στον επαρχιακό δρόμο, ίσως να είναι η παλαιότερη εκκλησία του χωριού και σίγουρα είναι η δεύτερη μεγαλύτερη μετά τα Εισόδια. Χρησιμοποιήθηκε για πολλά χρόνια ως ενοριακή, στο χωρίο υπάρχει μεγάλη πίστη στον Άγιο Νικόλαο λόγω της μεγάλης ναυτικής παράδοσης η οποία συνεχιζόταν και μέχρι πριν λίγα χρόνια που άρχισε να αναπτύσσεται ο τουρισμός στην περιοχή.

Η εκκλησία αυτή έχει επίσης ένα πολύ ψηλό πέτρινο καμπαναριό. Αξιόλογο είναι και το τέμπλο της εκκλησιάς πάνω στο οποίο υπάρχει ένας εντυπωσιακός σκαλιστός ξύλινος σταυρός. 

Οι Άγιοι Θεόδωροι

Eίναι η πρώτη εκκλησία που χτίστηκε από τους Μελισσηνούς κατά την εγκατάσταση τους στην περιοχή. Η εκκλησία αυτή αποτελούσε το καθολικό της ομώνυμης μονής μέχρι της αρχές του ΧVΙΙ αιώνα όπου χτίστηκε η νέα εκκλησία. Η παλιά χρησιμοποιήθηκε ως οστεοφυλάκιο του μοναστηριού που την εποχή εκείνη είχε πλήθος μοναχών και επισκεπτών. Σήμερα η παλιά εκκλησία είναι ερειπωμένη. 

Κοίμηση της Θεοτόκου και Άγιοι Θεόδωροι (δυσυπόστατη)

Είναι το νεότερο καθολικό της μονής των Αγίων Θεοδώρων και είναι χτισμένη σε μικρή απόσταση από την προηγούμενη. Το εσωτερικό είναι αγιογραφημένο αλλά διακρίνονται μαυρίλες, είναι πιθανό να κάηκε από τους Τούρκους μια από τις δυο φορές που κάηκε το χωριό.

Η παράδοση λέει πως μέσα στην εκκλησία είναι θαμμένος ένας δεσπότης και φαίνεται η επιτύμβια πλάκα στο κέντρο του ναού.

Στο χωριό υπάρχει ο θρύλος ότι ο δεσπότης δεν πρέπει να ξεθαφτεί μέχρι να γίνει δεσπότης κάποιος απόγονος του και όταν κάποιος προσπάθησε να βγάλει την επιτύμβια πλάκα ο κασμάς που χρησιμοποίησε έσπασε τα κεριά που ήταν αναμμένα μέσα στην εκκλησία έσβησαν και άρχισε να φυσάει μέσα στην εκκλησία.

Η Αγία Τριάδα

Βρίσκεται στο κέντρο του χωριού και σε απόσταση 250 μέτρων από την ενοριακή εκκλησία. Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της που την κάνει μοναδική στο χωριό και ίσως σε ολόκληρη την περιοχή είναι ότι το εσωτερικό της είναι πλήρως αγιογραφημένο και υπάρχουν πολλές επιγραφές. 

Τόσο οι αγιογραφίες όσο και οι επιγραφές διατηρούνται σε αρκετά καλή κατάσταση αν και πριν μερικά χρόνια κινδύνευσαν από την υγρασία, αλλά οι κάτοικοι του χωριού φρόντισαν και έκαναν τις απαραίτητες επιδιορθώσεις. Η εκκλησία αυτή έχει χαρακτηρισθεί ως διατηρητέο μνημείο. 

Εκτός από την παραδοσιακή αρχιτεκτονική και τις αμέτρητες εκκλησίες, στο Προάστιο αξίζει κανείς να δει:

τον Πύργο του πρώην δήμαρχου του χωριού που είναι φτιαγμένος στην πάνω άκρη του χωριού,

το εντυπωσιακό πέτρινο μονοκάμαρο γεφύρι στο δρόμο προς τον “Κάμπο” του χωριού,

τις πέτρινες βρύσες, από τις οποίες ποτίζονται οι κήποι που συναντάμε στην είσοδο του χωριού και για αυτό η είσοδος είναι καταπράσινη παρόλη την τεράστια έλλειψη νερού που αντιμετωπίζει η περιοχή.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *