Λεύκτρο – Σαϊδόνα

Λεύκτρο – Σαϊδόνα

Το όνομα Σαϊδόνα ετυμολογείται από το λατινικό όνομα SAGITA-ΑE που σημαίνει βέλος, σαΐτα, σαϊτόνα, σαϊδόνα. Στην ευρύτερη περιοχή Μεσσηνίας σαϊδόνες λένε τα χάρτινα βελάκια που πετάνε τα παιδιά.

Το χωριό θεωρείται ότι κατοικήθηκε μετά την κάθοδο των Σλάβων περίπου το 500μ.Χ. Κατά την παράδοση υπήρξαν τρεις οικιστές οι οποίοι δημιούργησαν το χωριό οι: Ξύδης, Λαμπύδης και Κορώνης. Στις αρχές του εικοστού αιώνα ο πληθυσμός της Σαϊδόνας έφτανε στους 500 κατοίκους.

Η συμμετοχή των Σαϊδονιτών στους Εθνικούς Αγώνες του 1912-1913 και 1920-1922 ήταν σημαντική και τα θύματα πολλά. Στην περίοδο της Γερμανικής Κατοχής η συμμετοχή των Σαϊδονιτών ήταν πολύ μεγάλη. Μετά τη συνθηκολόγηση η επιστροφή ήταν βασανιστική.

Οι Σαϊδονίτες συμμετείχαν στη Νέα Φιλική Εταιρεία. Στις 27 Μάρτη 1942 γίνεται μάχη στη θέση Καρδάρα – Μπύγερα της Πραπανίτσας. Είκοσι (20) αντάρτες Σαϊδονίτες, με αρχηγού τους : Ηλία Νοέα, έφεδρο ανθυπολοχαγό και Κώστα Ξυδέα, έφεδρο Λοχία νικούν ένα Ιταλικό λόχο, συλλαμβάνουν αιχμαλώτους και παίρνουν λάφυρα.

Εξαιτίας των απειλών των Ιταλών, για ολοσχερή καταστροφή του χωριού και εξολόθρευση όλων των κατοίκων, καθώς και των πολυσχιδών πιέσεων των προσωπικοτήτων των γύρω Δήμων οι Σαϊδονίτες παραδίνονται στις Ιταλικές Αρχές. Εκτελείται μετά από απόφαση Ιταλικού Στρατοδικείου, στην Καλαμάτα ο Ηλίας Νοέας ενώ οι υπόλοιποι δικάζονται σε πολυετείς φυλακίσεις ή στέλνονται στα στρατόπεδα συγκέντρωσης της Ιταλίας και της Γερμανίας.

Ο εμφύλιος συνταράζει τη Σαϊδόνα. Πολλά τα θύματα. Με την επικράτηση του μεταβαρκιζινού καθεστώτος πληρώνουν τη συμμετοχή τους στην Εθνική Αντίσταση. Εντάσσονται οι περισσότεροι στο Δημοκρατικό Στρατό.

Ηγετική φυσιογνωμία αναδεικνύεται τώρα ο Κώστας Ξυδέας. Το κόστος σε αίμα 40 άτομα. Εκτοπίζονται κατά τη διάρκεια του Εμφυλίου, γυρνούν στο χωριό μετά το 1950. Προσπαθούν να συγκροτηθούν και να περιμαζέψουν τα σωματικά και ψυχικά τους κουρέλια.

Το 1956-57 εγκαθίσταται στο χωριό κλιμάκιο της τότε Βασιλικής Πρόνοιας. Οι τότε Βασιλείς Παύλος και Φρειδερίκη επισκέπτονται το χωριό. Την ίδια περίοδο οι Σαϊδονίτες με προσωπική εργασία και με πρόεδρο το Βαγγέλη Ξυδέα φέρνουν νερό και τηλέφωνο.

Φτιάχνεται πετρελαιοκίνητο εργοστάσιο, ελαιοτριβείο και πετρελαιοκίνητος αλευρόμυλος. Η μεταφορά των εργαλείων γίνεται με τα ζώα η με την πλάτη και τα χέρια, από το Καλαμίτσι Καρδαμύλης.

Την περίοδο 1967-1974 οι Σαϊδονίτες με προσωπική εργασία φέρνουν δρόμο στο χωριό και ηλεκτρικό ρεύμα. Η Νομαρχία Μεσσηνίας διαθέτει τις μπουλντόζες και τα καύσιμα. Πρόεδροι Βαγγέλης Κλαμπατσέας και Σταύρος Σπαντιδέας.

Στα όρια του οικισμού υπάρχουν δύο μονές η Μονή Βαϊδενίτσα που γιορτάζει στις 8 Σεπτεμβρίου και η Μονή Σαμουήλ που γιορτάζει στις 15 Αυγούστου.

Σύμφωνα με επιγραφή που βρέθηκε στο Ιερό του Ναού η Μονή Σαμουήλ χτίστηκε το 1630 από τον Ιερομόναχο Σαμουήλ Παναγιωτάκη. Παλιότερα και μέχρι τον Μεσοπόλεμο υπηρετούσαν καλόγεροι και στις δύο Μονές, που αποτελούσαν μετόχια του Μεγάλου Σπηλαίου.

Κατά τις αντίστοιχες επετείους γινόταν πανηγύρια με χορούς και γλέντια, ενώ οι τσοπάνηδες του χωριού πρόσφεραν σφάγια, για να φάνε οι προσκυνητές, που συνέρεαν από τις γύρω περιοχές. Στο σημείο που είναι οι Μονές υπάρχουν πηγές από τις οποίες υδρεύεται σήμερα ο οικισμός της Σαϊδόνας.

Στη Σαϊδόνα όπως και στην ευρύτερη περιοχή το μοναδικό προϊόν που παράγεται είναι το ελαιόλαδο. Το λάδι της Σαϊδόνας έχει βραβευθεί στην έκθεση του Μιλάνου το 1936. Σήμερα στην περιοχή γίνετε βιολογική καλλιέργεια ελιάς και το ελαιόλαδο που παράγεται είναι άριστης ποιότητας και αποτελεί την κύρια πηγή εσόδων για τους μόνιμους κατοίκους.

Η επεξεργασία γίνεται στο χωριό με την καθοδήγηση των καλλιεργητών από την φίρμα του Αυστριακού επιχειρηματία ΒLAUEL, που εδρεύει στο Δημοτικό Διαμέρισμα του Πύργου.

Στη Σαϊδόνα έχουν γεννηθεί και έχουν ζήσει πολλοί σατιρολόγοι, αστειολόγοι και ποιητές όπως: Η σατιρολόγος και ποιητάρισσα Βαγγελιώ Ταβουλαρέα ή Ταβλάρενα, οι αστειλόγοι Γεώργιος Καπετανέας, Ηλίας Καπετανέας, Ηλίας Ταβουλαρέας ή Νικητέας, Σπύρος Κλαμπατσέας και οι φιλόσοφοι του χωριού Γερομήτσος Ορφανέας και Μπαρμπαξενοφών Λαπέας. Μεγάλος ποιητής του χωριού είναι ο Μπαρμπαγιάννης Λαπέας.

Στην Σαϊδόνα λειτουργεί και Λαογραφικό Μουσείο, τα εκθέματα του οποίου συγκέντρωσε και δώρισε ο εμπειροαρχαιολόγος Μπαρμπαγιάννης Ταβουλαρέας ή Μπαρμπαγιάννης Σοφός. Από το 1998 και μέχρι σήμερα στο δεύτερο δεκαήμερο του Αυγούστου γίνονται εκδηλώσεις για να τιμηθεί η Εθνική μας αντίσταση και τα θύματα.

Το μνημείο ανακαινίστηκε το 1996 με την προσθήκη νέων πλακών και την καταγραφή των πεσόντων και θυμάτων των πρώην δήμων Καρδαμύλης και Λεύκτρου. Τις εκδηλώσεις διοργανώνουν ο Σύλλογος των Σαϊδονιτών, το Τοπικό Συμβούλιο και οι αντιστασιακές οργανώσεις Μεσσηνίας.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *