Λεύκτρο > Τσέρια

Λεύκτρο > Τσέρια

Τα ΤΣΕΡΙΑ είναι χωριό του Δήμου ΛΕΥΚΤΡΟΥ. Για την ονομασία του υπάρχουν δύο εκδοχές: 
Α. Το χωριό ονομάστηκε έτσι επειδή υπήρχαν πολλοί Τσέροι (βελανιδιές) 
Β. Τσέρια είναι Σλάβικη λέξη και σημαίνει συνοικισμοί. 

 

Το χωριό αποτελείται από έξη συνοικισμούς που είναι κτισμένοι κυκλικά και σε διαφορετικό υψόμετρο. 

1. ΑΝΩ ΤΣΕΡΙΑ υψόμετρο 700-750 μέτρα 
2. ΓΙΑΤΡΕΪΚΑ υψόμετρο 720 μέτρα 
3. ΖΑΧΑΡΙΑΣ υψόμετρο 680 μέτρα 
4. ΚΑΤΑΦΥΓΙΟ υψόμετρο 630 μέτρα 
5. ΠΕΔΙΝΟ υψόμετρο 600 μέτρα 
6. ΛΕΦΤΙΝΙ υψόμετρο 650 μέτρα 

ΠΟΤΕ ΚΑΤΟΙΚΗΘΗΚΕ Η ΠΕΡΙΟΧΗ 

Ο Γάλλος Φυσιοδίφης Bucon αναφέρει πως η Καπετανιά της Αρδούβιστας (σήμερα Εξωχώρι) τον 16ον αιώνα αποτελείτο από 8 χωριά ή κατοικημένες περιοχές Ceria di Ardoyvista. Τσέρια της Αρδούβιστας (Ανδρούβιστας)1. Στις αρχές του 17ου αιώνα τα Τσέρια ήταν ένας οικισμός με 10 οικογένειες 2 που κατοικούσαν στις τοποθεσίες “Αϊ Γιάννη” και “Αλεμάγκι” όπως μαρτυρούν τα σημερινά ερείπια μερικών πέτρινων σπιτιών εκεί. 
Οι συνοικισμοί άρχισαν να κτίζονται στο τέλος του 17ου αιώνα όταν από την Ανδρούβιστα ήρθαν πολλοί κάτοικοι και έκτιζαν τα σπίτια τους σε διάφορες τοποθεσίες και έτσι δημιουργήθηκαν οι διάφοροι συνοικισμοί. Τότε φαίνεται πως 4-5 οικογένειες εγκαταστάθηκαν και στις τοποθεσίες “Μπρέτσαπο” και “Λεκάνι” και έκτισαν τα σπίτια τους. Ερείπια των σπιτιών και ενός ελαιοτριβείου υπάρχουν και σήμερα. 
Ο Νηκήτας Νηφάκης (1848-1818) στην Ιστορία της Μάνης όλης σημείωνε τα χωριά που απαρτίζουν την Καπετανιά ως εξής4: 
Τα Τζέρια και οι Κάλυβες, Ξωχώρι, Σκαρδαμούλα, Προάστιο, Λιασήνοβα και Σαϊδόνα ούλα τα πουλιά Εις την ποδία βρίσκονται του μακρινού Ηλία. Οι χρονολογίες σε ορισμένα σπίτια των συνοικισμών δηλώνουν το έτος που κτίστηκαν. 

ΑΝΩ ΤΣΕΡΙΑ 

Είναι ο μεγαλύτερος συνοικισμός. Οι μόνιμοι κάτοικοι σήμερα είναι 56. Στο σπίτι του Ευστρατίου Ευαγ. Τζαννετέα αναγράφεται η χρονολογία κτισίματος του 1826. Στην εκκλησία “Ταξιάρχης” ρυθμού Βασιλικής με τρούλο αναγράφεται χρονολογία 1836. Στον οκταγωνικό τρούλο ύψους 3 μέτρων που είναι με πέτρινα ορθογώνια παραλληλεπίπεδα ντόπια μάρμαρα αναγράφεται χρονολογία 1844.

Η εκκλησία είναι το καθολικό του χωριού και έχει και καμπαναριό ύψους 12 μέτρων που έχει σχήμα τετραγωνικής πυραμίδας 1*1μ. και από την μέση και άνω είναι κτισμένο με ορθογώνια παραλληλεπίπεδα μάρμαρα. Έχει 2 καμπάνες. Τη νύχτα της 10-3-1993 αρχαιοκάπηλοι, επωφελούμενοι της χιονοπτώσεως και του κρύου διέρρηξαν την εκκλησία και έκλεψαν από το τέμπλο 12 εικόνες, η μία μεγάλης αξίας. Δίπλα υπάρχει και το εκκλησάκι του Αγίου Δημητρίου. 
Το 1846 στα Άνω Τσέρια (Γιατρεϊκα και Λιπόχοβα) 374 κάτοικοι7 επειδή δεν τους χωρούσε η εκκλησία έκτισαν άλλη πιο μεγάλη, ” Ευαγγελισμός της Θεοτόκου” ή Βαγγελίστρα όπως την λένε οι ντόπιοι. Λιθοξόοι (μαρμαρογλύπτες) με αρχιμάστορα τον προπάππο μου Πέτρο Ξανθέα έβαλαν όλοι τους την τέχνη στα ντόπια μάρμαρα που χρησιμοποίησαν στην κύρια είσοδο, γλυπτά με ανάγλυφες παραστάσεις, παράθυρα και πελεκητά στις γωνίες των τοίχων. 
Η εκκλησία είναι κτισμένη σε ρυθμό Βασιλικής με μικρό τρούλο έχει μικρό καμπαναριό με δύο καμπάνες που χτυπούν με κομπιούτερ. Κάτω από το Καμπαναριό τοποθετήθηκε σε σιδερένια ρέλα στον τοίχο και Τρίτη καμπάνα δωρεά του Ηλία Κομπότη. Στο αγκωνάρι του Ιερού Ναού αναγράφεται η χρονολογία 1880 αλλά το κτίσιμο τελείωσε αργότερα. Είναι το Καθολικό του χωριού. Στην μεγάλη πλατεία υπάρχει το ηρώων στην μνήμη των πεσόντων Μανιατών Αγωνιστών. Το έστησε ο σύλλογος Τσερίων Αττικής το 1998. Κάθε χρόνο στις 15 Αυγούστου το βράδυ γίνεται εδώ ο ετήσιος χορός του συλλόγου Τσεριωτών Αττικής. 

ΓΙΑΤΡΕΪΚΑ 

Μόνιμοι κάτοικοι σήμερα 7. Οι κάτοικοι ήτα απόγονοι της οικογένειας των Μεδίκων ή Ιατρών γι´ αυτό και συνοικισμός ονομάστηκε Γιατρεϊκα. Οι Μέδικοι ήρθαν από διάφορα μέρη της ανατολικής Μάνης (Οίτυλο). Τα κορίτσια των Μεδίκων -Μεδικοπούλες- τα καταδίωκε, κατά την παράδοση ο Μούρτζινος που ήταν Μπέης της Μάνης με έδρα την Καρδαμύλη. Οι Μέδικη αναγκάστηκαν να αλλάξουν όνομα για να αποφύγουν οι κόρες τους την καταδίωξη. Έτσι πήραν ονόματα όπως π.χ. Πεντέοι επειδή ήταν πέντε αδέλφια κ.λ. Σε πωλητήριο του έτους 1738 αγοραστής κάποιας σφύρας8 ήταν κάποιος Αναγνώστης Δημέτζης. Προφανώς το επώνυμο προήλθε από τις λέξεις δημέδικη=Δημέτζης. Από το πωλητήριο αυτό συμπεραίνουμε ότι ο συνοικισμός άρχισε να κτίζεται το δεύτερο τέταρτο του 17ου αιώνα. Απόγονοι των Μεδίκων είναι οι σημερινές οικογένειες: Γουζέα, Καβαθέα, Λαλέα, Σιδερέα, Κουμουνδουρέα. Καθολικό του συνοικισμού είναι ο Προφήτης Ηλίας. 

ΖΑΧΑΡΙΑΣ (ΠΡΩΗΝ ΛΙΠΟΧΟΒΑ)

Μόνιμοι κάτοικοι σήμερα 4. Εδώ είναι και το Δημοτικό Σχολείο που Ιδρύθηκε στις 11-12-18598 και έκλεισε, ελλείψει μαθητών, το 1981. Στο συνοικισμό δεσπόζει ο Πύργος του Κουκέα που είναι γνωστός ως Πύργος του Ζαχαριά επειδή μέσα σε αυτόν δολοφονήθηκε το 1805 ο αρματολός Ζαχαριάς Μπαρμπιτσιώτη κτίστηκε το 1800 και αργότερα που αφαίρεσαν ένα τμήμα του τοίχου επειδή ήταν πολύ ψηλός έγραψαν σε αγκωνάρι με καλέμι χρονολογία 1808. Ο σημερινός ιδιοκτήτης ο ζωγράφος Σταυριανός Κατσιρέας έστησε το 1998 σε στήλη έξω από τον Πύργο την προτομή του Ζαχαριά. Τα σπίτια άρχισαν να κτίζονται το 1810,1824,1837,1850 κ.λ. Από εδώ καταγόταν ο λιθοξόος (μαρμαρογλύπτης) Πέτρος Ξανθέας (προπάππος μου) που έργα του είναι τα γλυπτά μάρμαρα της πόρτας και των παραθύρων της εκκλησίας του Ευαγγελισμού, η εξώπορτα του πατρικού σπιτιού με ανάγλυφες παραστάσεις. Εργάστηκε και στη μαρμάρωση του Αθηναϊκού Σταδίου. Επίσης είναι το χωριό που γεννήθηκε ο Ευστράτιος Κουλουμβάκης (1872-1958) που διατέλεσε δικηγόρος, Νομάρχης και Βουλευτής. Το 1960 ο συνοικισμός μετονομάστηκε σε Ζαχαριά προς τιμή του οπλαρχιγού. Καθολικό του χωριού είναι η εκκλησία “Τα Εισόδια της Θεοτόκου” που κτίστηκε το 1849. Υπάρχει ακόμη του Αϊ Νικόλα που ανήκει στο Μέγα σπήλαιο και μια ακόμη ιδιωτική εκκλησία ο Αγιος Γεώργιος που ανήκει στην οικογένεια Κουλουμβάκη. 

ΚΑΤΑΦΥΓΙΟ (ΠΡΩΗΝ ΚΟΨΟΛΑΙΜΕΪΚΑ)

Μόνιμοι κάτοικοι σήμερα 14. Σε αγκωνάρι του σπιτιού του Ηλία Ευσ. Ταβουλαρέα υπάρχει χρονολογία 1745 άρα ο συνοικισμός άρχισε να κτίζεται το δεύτερο τέταρτο του 17ου αιώνα. Γύρω στο 1815 ο Μπέης της Μάνης Μούρτζινος, που έχει έδρα την Καρδαμύλη είχε διορίσει τοπάρχη των Τσερίων των Δημήτρη Κουβαρέα ή Μούκια που έμενε εδώ με τον αδελφό του Μαγγλάρα. Κάποτε ο Μαγγλάρας πήγε στα άνω Τσέρια και φιλονίκησε με τους Σκριμιζέους οι οποίοι τον σκότωσαν. Ο Μούκιας για εκδικηθεί τον θάνατο του αδελφού του πήγε στον Τσουμπρεϊκο Πύργο που φιλοξενούντα 3 αδέλφια, παιδιά των Σκριμιζέων, και με μαχαίρι έκοψε τους λαιμούς των δύο και πέταξε τα κεφάλια τους στην αυλή. Το τρίτο που ήταν και το μεγαλύτερο κρύφτηκε στο ταβάνι και γλίτωσε έτσι ο συνοικισμός ονομάστηκε Κοψολαιμεϊκα. 
Το 1960 ο συνοικισμός μετονομάστηκε σε Καταφύγιο επειδή στην Νότιο Δυτική άκρη λίγο πιο κάτω στο γκρεμό υπάρχουν σπηλιές που ονομάζονται “Καταφύγ(γ)ια” επειδή εκεί κατέφευγαν για να κρυφτούν οι κάτοικοι φοβούμενοι τους Πειρατές. Καθολικό του συνοικισμού είναι η εκκλησία του Αγίου Πέτρου που έχει μικρό καμπαναριό με καμπάνα. Το 1846 τα κάτω Τσέρια Κοψολαιμέϊκα-Πεδινό και Λεφτίνι ζούσαν 146 κάτοικοι7. 

ΠΕΔΙΝΟ (ΠΡΩΗΝ ΚΟΤΣΙΜΑΡΕΪΚΑ) 

Μόνιμοι κάτοικοι σήμερα 14. Στο καμπαναριό της εκκλησίας είναι σκαλισμένη η ανορθόγραφη επιγραφή “1804 Μαρτίου 8 Παναγιώτη Μαυρουδέας κτίτορας” (κτίστης). Σύμφωνα με τα γραμμένα ο συνοικισμός άρχισε να κτίζεται στο τέλος17ου αιώνα και μετά έκτισαν την εκκλησία. Άλλες χρονολογίες σε σπίτια είναι 1810,1813 κ.λ. Κατά την παράδοση ο συνοικισμός ονομάστηκε έτσι διότι ένας νέος κουτσός ήρθε εδώ από το Ξωχώρι και εγκατασταθεί για να γλιτώσει από κάποια βεντέτα ένας προύχοντας τον έκανε γαμπρό του επειδή ήταν εργατικός και έγινε κληρονόμος της περιουσίας του πεθερού του. Έκτισε ένα σπίτι και σιγά- σιγά κτίστηκαν και άλλα και έτσι δημιουργήθηκε ο συνοικισμός μετονομάστηκε σε Πεδινό επειδή είναι κτισμένο σε πεδινό μέρος. 
Καθολικό του χωριού είναι η “Κοίμηση της Θεοτόκου” που είναι κτισμένη σε ρυθμό Βασιλικής. Άλλες μικρές εκκλησίες είναι ο Άγιος Νικόλαος, η πολύ μικρή Άγιος Ευστράτιος που είναι ιδιωτική και η Ανάληψη στο Νεκροταφείο. 

ΛΕΦΤΙΝΙ (ΠΑΛΑΙΟ) 

Ο Γάλλος μεσαιωνοδίφης Bucon μας πληροφορεί ότι το 16ο αιώνα το Lentini (Λεπτίνιον-Λεπτίνι) ήταν ένα από τα 8 χωριά της Καπετανιάς Ανδρούβιστας10 (σημερινό Ξωχώρι) Στις αρχές του 17ου αιώνα το Λεφτίνι είχε 40 οικογένειες2. Από έγγραφα που δημοσίευσε ο μεσαιωνοδίφης Κ. Σταθάς από τα αρχεία της Ενετίας φαίνεται ότι: η Μαντίνεια, Γαϊστά (Γαϊτσά), το Λεπτίνι� ήταν τα στρατιωτικά οχυρά που επρόβαλλαν πιο ηρωική αντίσταση στους κατακτητές Τούρκους12. Το παλαιό Λεφτίνι ήταν κτισμένο περί τα 1000 μέτρα βορειότερα του σημερινού. Σήμερα υπάρχουν μερικά ερείπια που μαρτυρούν την ύπαρξη σπιτιών στην τοποθεσία Κάτω Χώρα. Στην τοποθεσία Αϊ Βασίλης υπάρχουν δύο λιθάρια πρωτόγονου ελαιοτριβείου διαμέτρου 0,95μ. και πάχους 0,25 μια τοποθεσία ονομάζεται “Καμίνια” γιατί εκεί φαίνεται ότι υπήρχαν Καμίνια για το ψήσιμο των κεραμιδιών. Σήμερα βρίσκονται μερικά στις σκεπές παλαιών σπιτιών. Στο ίδιο μέρος προ ετών ο Ευάγγελος Δ. Τζανετέας οργώνοντας ένα λαχίδι του Νικόλα Φωκέα έφερε εις την επιφάνεια ένα πέτρινο αγαλματίδιο (Κούρο)μήκους 0,2μ. το οποίον ο ιδιοκτήτης το παρέδωσε στο Μουσείο Καλαμάτας και αμείφθηκε με 20.000 δρχ. Κατά την εκτέλεση έργων εκσκαφής πλησίον της πηγής “Νίσβαρη” βρέθηκαν 3-4 παλαιά νομίσματα και παρεδόθησαν στο Μουσείο Καλαμάτας. 
Το Λαφτίνι είχε δικό του άρχοντα ανεξάρτητα από τον άρχοντα της Ανδρούβιστας. Μαζί με τα Λιασήνοβα (σημερινό Προσήλιο) αποτέλεσαν ξεχωριστό Δήμο το 1835-1836. Το 1836 διορίσθηκε Δήμαρχος Λεφτινίου ο αξιωματικός του αγώνα Ι.Π. Πατριαρχέας. Το Δημοτικό συμβούλιο αποτελείτο από τους : Χριστόδουλο Λαλέα, Γ. Γιαννακουρέα, Α.Π. Τζαννετέα, Ι. Σφουριδέα και Ν. Παπατζαννετέα13. Το 1841 περιελάμβανε τα χωριά Τσέρια, Λιασίνοβα, Καλύβες και Λάζο14. Με Βασιλικό Διάταγμα της 8-3-1941 ο Δήμο Λεφτινίου συγχωνεύτηκε στο Δήμο Καρδαμύλης. 
Το Λεφτίνι σαν χωριό εγκαταλείφθηκε σε άγνωστη εποχή από τους κατοίκους του εξ´ αιτίας καταστροφής των σπιτιών από εχθρικές επιδρομές είτε από ασθένειες επειδή η περιοχή εμαστίζετο από ελονοσία διότι υπήρχαν έλη. Λίγοι κάτοικοι έκτισαν νοτιότερα 1.000 μέτρα το σημερινό συνοικισμό. Μόνιμοι κάτοικοι σήμερα είναι 5 άτομα. Καθολικό του συνοικισμού είναι η εκκλησία “Αγιος Γεώργιος” που ανακαινίστηκε το 1998. 

ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ 

1. Βασίλης Πατριαρχέα Δίπτυχον της εθνεγερσίας. Έκδοσις 1972 Σελίδα 711 
2. Καταγραφή στην έκθεση προς Νεβέρ J.A. Bucon ορ ch 238-286 Ceria di Ardoyvista. MANH. Ελληνική παράδοση Αρχιτεκτονική. Εκδοτικός οίκος ΜΕΛΙΣΣΑ. Σελίδες 32-33 
3. Βασίλης Πατριαρχέα Δίπτυχον της εθνεγερσίας. Έκδοσις 1972 Σελίδα 601. 
4. Νικήτα Νηφάκη. Μανιάτικα στιχουργήματα. Έκδοση Ακαδημίας Αθηνών 1964 Σελίδα 37. 
5. Πρόποδες 
6. Το εκκλησάκι του Αϊ Λιά στην κορυφή του Ταϊγέτου σε υψόμετρο 2407 μέτρων. 
7. Μίμη Φερέτου: Μεσσηνιακά Νέα 1969-1970. Σελίδα 359 
8. Μακρόστενο καλλιεργήσιμο τεμάχιο γης που βρίσκεται σε ξένο κτήμα. 
9. Εφημερίς των φιλομαθών Αθήναι 11-12-1859. Αριθμός Φύλλου343 
10. Βασίλη Πατριαρχέα. Δίπτιχον Εθνεγερσίας. Έκδοσις 1972 Σελίδα 711 
11. Κ. Σταθά Τ.VI Σελίδες 221,15,16 και 226,25,52 
12. Σταύρου Σκοπετέα έγγραφα εκ Δυτικής Μάνης 1547-1836. Έκδοσις Ακαδημίας Αθηνών. Σελίδα 66 
13. Εφημερίς της Κυβερνήσεως. Αριθμός 5 της 8ης Μαρτίου1841

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *